12.8 C
New York
Monday, March 4, 2024

स्वतःच्या आरोग्याची जबाबदारी घ्या – News18 लोकमत


मुंबई, 13 सप्टेंबर : दृष्टी समस्या हे वृद्धत्वाचा एक सामान्य दुष्परिणाम आहे. परंतु, जर तुम्ही मधुमेहाने ग्रस्त व्यक्ती असाल, तर ते इतर समस्यांचे संकेत देऊ शकतात. मधुमेहाच्या कमी ज्ञात गुंतागुंतांपैकी एक म्हणजे डायबेटिक रेटिनोपॅथी (डीआर) ही मधुमेहामुळे होणाऱ्या रेटिनाच्या सर्व विकारांसाठी एक कॅच ऑल टर्म आहे. अनियंत्रित ठेवल्यास, DR कायमस्वरूपी दृष्टी कमी होऊ शकते1.

डायबेटिक रेटिनोपॅथीचे निदान करणे कठिण असू शकते. कारण बरीच लक्षणे वयाशी संबंधित मानक समस्यांसारखी वाटतात, तथापि मधुमेह असलेल्या लोकांनी आणि त्यांच्या काळजीवाहकांनी विशेष चिन्हे पाहिली आहेत. तुम्हाला किंवा तुमच्या प्रियजनांना याचा अनुभव आला तर डॉक्टरांना भेटण्याची वेळ आली आहे.

तथापि, एकदा तुम्हाला DR निदान झाले की, हा आजार वाढू नये यासाठी तुम्ही बरेच काही करू शकता. संपूर्ण शरीराकडे पाहिल्यास, अशा विविध प्रणाली आहेत ज्या एकमेकांशी संवाद साधतात. तुमच्या किडनीमध्ये काय होते ते तुमच्या रेटिनाचे काय होते हे महत्त्वाचे असते, जरी तुम्हाला संबंध दिसत नसला तरीही. वर्षानुवर्षे, DR च्या आजूबाजूच्या संशोधनाने रोगाची प्रगती आणि उच्च रक्तदाब, उच्च कोलेस्टेरॉल, मधुमेह किडनी रोग, उच्च रक्त शर्करा, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांची कमतरता, अगदी व्यायाम यांच्यात अनेक संबंध दाखवले आहेत.

साखरेतील चढ-उतारांवर नियंत्रण ठेवणे

साखरेचे चढउतार नियंत्रित करणे ही अशी गोष्ट आहे, जी तुम्ही कोणत्याही प्रकारे करतात. चांगली बातमी अशी आहे की, यामुळे DR विकसित होण्याचा धोका आणि त्याची प्रगती दोन्ही कमी होण्यास मदत होते. HbA1c मध्ये 1% घट देखील DR विकासाच्या जोखमीमध्ये 35% घट, रोगाच्या प्रगतीमध्ये 15-25%, दृश्य तीक्ष्णता कमी होण्यामध्ये 25% आणि अंधत्वाच्या विकासाशी संबंधित आहे.

वाचा – गर्भधारणा, मधुमेह आणि तुमचे डोळे यांच्यातील जिज्ञासू संबंध

NHS UK दिवसातून अनेक वेळा साखरेची पातळी तपासण्याची शिफारस करते, कारण पातळी बदलू शकतात. तुम्ही घरी तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी तपासल्यास, ती 4 ते 7 mmol/l असावी. मधुमेह असलेल्या व्यक्ती म्हणून, तुमची सरासरी रक्तातील साखरेची पातळी, किंवा HbA1c, सुमारे 48 mmol/mol किंवा 6.5% असावी.

रक्तदाब नियंत्रित करणे

जर तुम्हाला मधुमेह असेल, तर NHS शिफारशी करतो की तुम्ही 140/80mmHg पेक्षा जास्त रक्तदाब रीडिंग किंवा 130/80 mmHg पेक्षा कमी नसावे जर तुम्हाला मधुमेहाची गुंतागुंत असेल, जसे की डोळ्यांचे नुकसान होणे. BP 180/100 mmHg असलेल्या रूग्णांची आणि BP 150/85 mmHg असलेल्या रूग्णांची तुलना केल्यास, DR प्रगतीमध्ये 33% घट आणि दुसऱ्या गटातील दृष्टी कमी होण्यात 50% घट दिसून आली3.

रक्तप्रवाहात लिपिड्स नियंत्रित करणे

जेव्हा आपण ‘लिपिड्स’ म्हणतो, तेव्हा आपण सामान्यत: कोलेस्टेरॉलची पातळी, लिपोप्रोटीन्स, कायलोमिक्रॉन, VLDL, LDL, अपोलीपोप्रोटीन्स आणि HDL समाविष्ट करतो3. NHS 4mmol/l च्या खाली निरोगी एकूण कोलेस्ट्रॉल पातळीची शिफारस करते4.

एलिव्हेटेड सीरम लिपिड पातळी ‘हार्ड एक्स्युडेट्स’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या DR गुंतागुंतीच्या विशिष्ट जोखमीशी जोडलेले आहे. उच्च सीरम लिपिड पातळी कमी केल्याने मधुमेह रेटिनोपॅथी असलेल्या लोकांमध्ये हार्ड एक्स्युडेट्सचा धोका कमी होतो5. त्यामुळे तुमच्या सीरमचे लिपिड्स सध्या जास्त असले तरीही, आज सुधारात्मक कृती करून तुम्ही तुमच्या दृष्टीमध्ये फरक आणू शकता.

लठ्ठपणा, शारीरिक क्रियाकलाप आणि DR

हे सामान्य ज्ञान आहे की लठ्ठपणा आणि मधुमेह एकमेकांसोबत होऊ शकतात. आता, विज्ञान याला समर्थन देते. टाइप 2 मधुमेह असलेल्या लोकांमध्ये, मेटा विश्लेषण दर्शविते की लठ्ठपणामुळे DR चे प्रमाण वाढते.

चांगली बातमी अशी आहे की शारीरिक हालचाली वाढवल्याने DR होण्याचा धोका कमी होतो! टाईप 2 मधुमेह असलेल्या लोकांमध्ये डीआरच्या कमी घटनांशी स्वतंत्रपणे उच्च पातळीच्या शारीरिक हालचालींचा संबंध नाही, तर आठवड्यातून पाच दिवस शारीरिक क्रियाकलाप 30 मिनिटांपेक्षा कमी असल्यास DR वाढण्याचा धोका 40% कमी होऊ शकतो.

DR ला मदत करणारे सिद्ध आहार आणि पदार्थ

ज्यांना त्यांच्या आहारात सुधारणा करून DR चा सामना करायचा आहे त्यांच्यासाठी अनेक पर्याय आहेत. आपण सर्वजण फळे, भाज्या, दुग्धजन्य पदार्थ, तृणधान्ये आणि इतर अन्न गटांचे चांगले मिश्रण करण्याचा प्रयत्न करत असताना, काही विशिष्ट आहार तसेच काही पदार्थ आहेत जे DR आणि इतर तीव्र परिस्थितीशी लढण्यासाठी अधिक प्रभावी असल्याचे दिसून आले आहे.

एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की अतिरिक्त व्हर्जिन ऑलिव्ह ऑइल किंवा कमी चरबीयुक्त नट्ससह भूमध्यसागरीय आहार वाढल्याने रेटिनोपॅथीचा धोका 40% पेक्षा कमी होतो! आठवड्यातून किमान दोनदा तेलकट माशांचे सेवन केल्याने रेटिनोपॅथीचा धोका जवळपास 60% कमी होतो.

बर्‍याच भाज्या, फळे आणि बियांमध्ये खनिजे, पॉलीफेनॉल आणि इतर फायटोकेमिकल्स असतात ज्यामुळे ऑक्सिडेटिव्ह ताण, जळजळ आणि इन्सुलिन प्रतिरोध कमी होतो. खरं तर, फ्लेव्होनॉइड्स समृद्ध फळे आणि भाज्यांचा जास्त वापर मधुमेह रेटिनोपॅथीच्या कमी जोखमीशी संबंधित आहे.

व्हिटॅमिन आणि खनिजांची कमतरता

आपण सर्व चांगले खाण्याचा प्रयत्न करतो. स्वयंपाक आणि ऑर्डर करण्याच्या दैनंदिन ताणतणावांमध्ये, आपल्या शहरांमध्ये उपलब्ध असलेल्या उत्पादनांची गुणवत्ता आणि विशिष्ट खाद्यपदार्थांची आपली आवड आणि नापसंती यांमध्ये लहान कमतरता येऊ शकतात. नियमित रक्त चाचण्या आणि डॉक्टरांच्या भेटी तुम्हाला या कमतरतेवर नेव्हिगेट करण्यात मदत करू शकतात आणि केवळ तुमची दृष्टीच नाही तर शरीरातील इतर अनेक अवयव प्रणालींचे रक्षण करू शकतात.

व्हिटॅमिन बी 1 (थायमिन): उच्च डोसमध्ये (50-100 मिग्रॅ/दिवस) थायमिन सप्लिमेंटेशन सुरक्षित आणि DR आणि डायबेटिक नेफ्रोपॅथीसह अंत-अवयवांच्या दुखापतींचे न्यूरोप्रोटेक्शन, उपचार आणि प्रतिबंध यासाठी उपयुक्त आहे.

व्हिटॅमिन डी: व्हिटॅमिन डी ची इष्टतम पातळी राखणे ही DR चा धोका आणि तीव्रता कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. इतकेच नाही तर ते स्वादुपिंडाचे योग्य कार्य करण्यास मदत करते आणि एथेरोस्क्लेरोसिस, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग, टाइप 2 मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यांमध्ये मदत करते.

व्हिटॅमिन ई: टाइप 1 मधुमेह असलेल्या लोकांच्या 10 वर्षांच्या अभ्यासात, दररोज 1800 IU च्या डोसने व्हिटॅमिन ई पुरवणी केल्याने डोळयातील पडद्यामध्ये रक्त प्रवाह सुधारते. यामुळे ऑक्सिडेटिव्ह ताण देखील कमी झाला, जो DR मध्ये वाढला आहे.

जस्त: झिंकची कमतरता चयापचय सिंड्रोम, मधुमेह, मधुमेह मायक्रोव्हस्कुलर गुंतागुंत आणि DR सारख्या तीव्र स्थितींच्या प्रगतीशी जोडलेली आहे.

दृष्टी कमी होण्यापासून सर्वात शक्तिशाली संरक्षण: नियमित चाचणी

चांगल्या आरोग्याचा प्रवास, विशेषत: जेव्हा मधुमेह आणि DR चा येतो, तेव्हा योग्य निदानाने सुरुवात होते. बहुतेकदा, मधुमेहामुळे गुंतागुंत निर्माण होते ज्याचा इन्सुलिन किंवा उच्च रक्तातील साखरेशी काहीही संबंध नाही असे दिसते. याचे कारण म्हणजे मधुमेहामुळे शरीरातील अनेक अवयव प्रणालींच्या कार्यावर परिणाम होतो; त्यामुळे चूक काय आहे हे समजून घेणे ही सुधारात्मक कारवाईची पहिली पायरी आहे.

रोग वाढल्यानंतरच DR लक्षणे दिसू लागतात म्हणून, DR साठी प्री-एम्प्टिव्ह आणि नियमित तपासणी करणे महत्वाचे आहे. 1980 आणि 2008 दरम्यान जगभरात केलेल्या 35 अभ्यासांच्या विश्लेषणावर आधारित, रेटिना प्रतिमा वापरून मधुमेह असलेल्या लोकांमध्ये DR चे एकूण प्रमाण 35% असण्याचा अंदाज आहे, 12% मध्ये दृष्टीला धोका निर्माण करणारा DR आहे6. भारतात, 20457 पर्यंत मधुमेह असलेल्या लोकांची संख्या 134 दशलक्षपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे DR हे सार्वजनिक आरोग्याचे एक महत्त्वपूर्ण आव्हान बनले आहे.

तथापि, एकदा DR आढळला की, तुम्ही आणि तुमचे डॉक्टर तुमच्यासाठी, तुमचे आरोग्य व्यवस्थापित करण्यासाठी आणि तुमच्या दृष्टीचे आणखी नुकसान टाळण्यासाठी एक स्पष्ट मार्ग तयार करू शकता. DR अस्तित्त्वात आहे याची जाणीव असणे आणि त्यासाठी नियमितपणे चाचणी करणे आवश्यक आहे.

Network18 ने 2021 मध्ये नोव्हार्टिसच्या सहकार्याने ‘नेत्र सुरक्षा’ – मधुमेहाविरूध्द भारत उपक्रम का सुरू केला त्यामागची ही प्रेरणा आहे. पहिल्या सीझनमध्ये, पुढाकाराने DR बद्दल जागरुकता वाढवण्यासाठी औषध, धोरण तयार करणे आणि थिंक टँकमधील सर्वोत्कृष्ट विचारांना एकत्र आणले. या वर्षी, हा उपक्रम देशभरात वैयक्तिक आरोग्य शिबिरांमध्ये प्रवेश करून एक मोठे पाऊल पुढे टाकत आहे.

तुम्हाला नेत्र सुरक्षा वेबसाइटवर ( https://www.news18.com/netrasuraksha/ ) सीझन 1 मधील ज्ञानविषयक लेख, स्पष्टीकरण देणारे व्हिडिओ आणि पॅनेल चर्चा, तसेच आरोग्य शिबिरे केव्हा आणि कुठे आयोजित केली जात आहेत यावरील नवीनतम माहिती मिळू शकते. मधुमेहाने ग्रस्त असलेल्या इतर लोकांपर्यंत हे शब्द पोहोचवण्यासाठी आणि स्वतःला ज्ञानाने सज्ज करण्यासाठी आमच्यासोबत भागीदारी करा.

लक्षात ठेवा, DR पासून दृष्टी कमी होणे त्याच्या ट्रॅकमध्ये थांबवले जाऊ शकते. तुमच्या आरोग्याशी संबंधित कोणत्याही गोष्टीप्रमाणे, तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन तुमच्या आहारात, व्यायाम पद्धतीत आणि जीवनशैलीत सर्व बदल करा. संथ आणि स्थिर शर्यत जिंकतो!

संदर्भ:

Diabetic Retinopathy. Available [online] at URL: https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/diabetic-retinopathy. Accessed on August 3rd 2022.

Saini DC, Kochar A, Poonia R. Clinical correlation of diabetic retinopathy with nephropathy and neuropathy. Indian J Ophthalmol 2021;69:3364-8.

Bryl A, Mrugacz M, Falkowski M, Zorena K. The Effect of Diet and Lifestyle on the Course of Diabetic Retinopathy-A Review of the Literature. Nutrients. 2022 Mar 16;14(6):1252.

Diabetic Retinopathy Prevention. Available [online] at URL: https://www.nhs.uk/conditions/diabetic-retinopathy/prevention/. Accessed on August 3rd 2022.

Chew EY, Klein ML, Ferris FL, et al. Association of Elevated Serum Lipid Levels With Retinal Hard Exudate in Diabetic Retinopathy: Early Treatment Diabetic Retinopathy Study (ETDRS) Report 22. Arch Ophthalmol.1996;114(9):1079–1084.

Yau JW, et al. Meta-Analysis for Eye Disease (META-EYE) Study Group. Global prevalence and major risk factors of diabetic retinopathy. Diabetes Care. 2012 Mar;35(3):556-64.

Nanditha A, et al. Secular TRends in DiabEtes in India (STRiDE–I): Change in Prevalence in 10 Years Among Urban and Rural Populations in Tamil Nadu.Diabetes Care 2019;42:476–485

मराठी बातम्या, ब्रेकिंग न्यूज मराठीत सर्वात आधी News18 लोकमतवर.
आजच्या ताज्या बातम्या, लाइव्ह न्यूज अपडेट, सर्वात आधी वाचा विश्वासार्ह मराठी न्यूज वेबसाइट News18 लोकमतवर.



Source link

Related Articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Stay Connected

0FansLike
3,912FollowersFollow
0SubscribersSubscribe
- Advertisement -spot_img

Today News

Popular News